Artikel uit Haagsche Courant van 11-10-2002

Het archief

door Peter van der Hoest

Wij hebben in het gebouw van onze krant in Rijswijk een archief om van te watertanden. Neemt u me niet kwalijk dat ik hier even voor eigen parochie preek, maar de mensen die dat in de loop der geschiedenis van ons bedrijf hebben opgezet en nog steeds dagelijks perfectioneren, waren en zijn geniale meesters in het opbergen van heden, verleden en toekomst. Toch hoort u nooit iets over ze. Ze doen hun werk bescheiden op de achtergrond. Ik kan me niet herinneren dat er ooit bij dat oh zo boeiend gedocumenteerde verhaal van een onzer redacteuren vermeld stond dat ‘dit artikel mede tot stand kwam door medewerking van een onzer archivarissen’. Maar neemt u rustig van mij aan dat niet één journalist bij ons op de redactie zónder hun speurwerk die bolleboos kan zijn waar u hem voor houdt.
 

Als ik één ding in de loop der jaren heb geleerd is het dit: als wat ik zoek niet boven water komt, dat zoiets dan meestal niet aan het archief ligt, maar aan mij. Dan heb ik vrijwel zeker een foute zoekopdracht gegeven. Als ik daarom ons archief ga bezoeken, bedenk ik altijd eerst hoe mijn zoekopdracht zal luiden die de archivaris van mij zal verlangen. Want zeg ik tegen hem: “Geef mij alles over het onderwerp internet” dan schopt hij me meteen van zijn afdeling af. Luidt mijn zoekterm “ik wil een verhaal gaan schrijven over de maker van de eerste internetbrowser” dan kijkt hij al een stuk vrolijker. Maar ik krijg een klapzoen van de archivaris als ik hem vertel dat ik een stuk wil maken over de student Marc Andreesen, die in 1993 de eerste webbrowser bedacht: Mosaic.
Als u nu zegt dat dit alles u niets aangaat want u komt nooit in een archief, dan vertelt u sprookjes. Het onderzoeksbureau Economist Intelligence Unit, onderdeel van The Economist, heeft ons land kort geleden geplaatst op nummer twee van de internetwereldranglijst. In onze lage landen blijkt het internetgebruik gigantisch te zijn! Eénenzestig procent van de bevolking van zestien jaar en ouder maakt minimaal eenmaal per maand gebruik van het net. En dan wínkelt u niet online (dat doen vooral de Koreanen en de Duitsers, wij staan wat online kopen betreft op de elfde plaats), maar u zoekt. Nederlanders zoeken zich suf naar informatie en gebruiken daarbij de zoekmachine.
Met andere woorden: u komt dus wel degelijk regelmatig in een soort van archief. Maar uit onderzoeken van zoekmachines als Google en Altavista en Hotbot is gebleken dat de meesten van u geen flauw benul hebben hoe ze zo’n machine moeten inzetten. Kortom, u stelt vaak heel domme vragen. Zo is het bijvoorbeeld meer regel dan uitzondering dat mensen in het zoekvenstertje van zo’n zoekmachine slechts één woord tikken. Om nog maar te zwijgen over hen die in de zoekbalk een url invoeren.
Een van de grote kenners op het gebied van zoeken op het internet – en nu moet ik weer preken voor eigen parochie – is een man die wij, het Wegener-concern waar ook deze krant deel van uitmaakt, binnen de gelederen hebben: Henk van Ess (40), hoofd Internet van Wegener Uitgeverij Midden Nederland, en hoofddocent Wegener Medialab, in welke functie hij ons, de journalisten, leert zoeken op het internet. Over zijn dagelijks werk ga ik het nu niet hebben. Nee, het is zijn hobby waar ik u op wil wijzen. Henk houdt in zijn vrije tijd een kanjer van een site in de lucht: www.voelspriet.nl.
Ik heb u op deze plaats meermalen verslag gedaan van ons computerclubje dat wekelijks bijeenkomt op de boerderij van mijn hoogbejaarde ome Cor te Berkenwoude. Welnu, onder de leden is deze site al maanden verplichte kost sinds zij onder mijn zeer gebrekkige leiding besloten hebben de nobele kunst van het zoeken onder de knie te krijgen. Elke week tonen wij elkaar onze vorderingen aan de hand van eerder die week opgedane ervaringen, en die zijn buitengewoon hoopgevend kan ik u zeggen.
Dat hebben we geleerd van Henk van Ess. Als je iets kunt opsteken van zijn site dan is het dit wel: de intelligentie moet niet komen van de zoekmachine, maar van de gebruiker. Als de vraag intelligent is krijg je vanzelf een goed antwoord.
Volgens Henk sturen zoekmachines je met een kluitje in het riet omdat ze zelden snappen wat je bedoelt. Zoekmachines eten alleen maar tekst, hebben geen kennis van de betekenis van woorden. Een zoekmachine neemt alles vreselijk letterlijk. Zoekmachines zien om allerlei redenen maar een flard van alle informatie op internet. De tien grootste zoekmachines in de wereld zien hoogstens 30 procent van het web, waarschijnlijk zelfs minder. Maar dat zijn altijd nog 500.000.000.000 pagina’s! Er is dus te veel informatie op het web.
Als u een zoekvraag intikt, krijgt u meer antwoorden dan u lief is. Tenzij u de domme zoekmachine te slim af bent. Op Voelspriet.nl staat hoe dat moet. Volgens Henk zoekt zeventig procent van de mensen verkeerd op internet. Ze tikken in een zoekmachine maar een enkel woord in. Zo zijn de meest gezochte woorden van een paar weken geleden bij Amerikaanse zoekmachines: ‘halloween’, ‘yahoo’, ‘hotmail.com’, ‘anthrax’, ‘hotmail’, ‘sex’, ‘jokes’, ‘yahoo.com’, ‘google’ en ‘ebay’. Nergens in deze top tien wordt met twee woorden of meer gesproken. En daar houden zoekmachines nou juist niet van. Hoe vager de vraag, hoe slordiger het antwoord.
Wij in ons clubje gebruiken dus altijd twee woorden of meer als we zoeken. Of, zoals mijn ome Cor laatst zei: “Ik doe net of ik het tegen je tante Truus heb!” Overigens is Henk van Ess van mening dat zoekmachines eigengereid zijn, dom, incompleet, niet eerlijk en veel te lang van stof. En dat de meeste bovendien allesvreters en allemansvriendjes zijn.
Toch zijn er ook zoekmachines met hersens. Achter die machines zitten mensen die de informatie beoordelen, haar een plek geven in een rubriek en doorgaans een heldere omschrijving geven. Henk van Ess is zelf redacteur van zo’n menselijke zoekmachine, de Open Directory. U vindt op zijn pagina een link naar die site. Henk werkt er mee aan de rubrieken zoekmachines, webgidsen, startportalen en linkoverzichten. Dit type zoekmachine is vele malen preciezer, maar bevat tegelijk ook minder antwoorden.
Enfin, wie zijn lange winteravonden echt nuttig wil gaan besteden gaat dus op de koffie bij Henk van Ess. Hij geeft zelfs cursussen, maar hoe dat precies zit mag u zelf uitzoeken.
 

Een paar zoekmachines waar u vast niet dagelijks komt:
www.alltheweb.com
www.teoma.com
www.dmoz.org
www.oingo.com
 

Reageren? p.vdhoest@haagschecourant.nl