Ontvang nieuwsbrief:  12319 leden Zet de zoekwekker - Bookmark dit  - Contact - Wie?

100% WEB 1.0
HOOFDMENU
DATABASES:
Personenzoeker
Documentzoeker
Domeindossier
Google Tools
Linkhopper
Begluur zoekenden
NIEUWS:
Nieuws Voelspriet
Nieuws uit USA
Tijdschriftennieuws
Eerder nieuws

ZOEKTIPS:
Google Geheimen

Helpdesk zoeken
De beste zoektips
Mens en Machine

Op de zoeksofa
Waarom zoek ik?
Waarmee zoek ik?
Vriend(in) Voelspriet
Gratis nieuwsbrief
Zoekwekker
Zoeklinks
Zoekgemeenschap
LINKS:
Naakte zoekers
Geheime zoeklinks
NASLAG:
Zoekboeken
Zoekmachines
Dossier Google
Dossier AltaVista
Zoekaudio & Video
Verborgen Web
Cursussen
Onderzoeken
Zoekgeschiedenis
Terug in de tijd

Google Top 100
ZOEKVARIA:
Google Fotoalbum
Geloofwaardigheid

WEBWINKEL

Het blad Dossier Kennis en Media van Biblion Uitgeverij interviewde onlangs de maker van deze website. Met dank aan Biblion die toestemming gaf voor herpublicatie van het artikel.


Het succes van een digitaal trapveldje

AUTEUR Linda Huijsmans

 Over belangstelling heeft hij niet te klagen. Pas sinds januari vorig jaar is Voelspriet.nl in de lucht, maar Henk van Ess blijkt met zijn tips en trucs over zoeken op het internet in een grote behoefte te voorzien. Een interview over wat hij zelf zijn ‘digitale trapveldje’ noemt.  

Van oorsprong is hij onderzoeksjournalist bij het Utrechts Nieuwsblad. Het interview vindt plaats in het redactielokaal van het Utrechts Nieuwsblad. Aan de muur hangen zes grote klokken die de dynamiek van een internationaal nieuwscentrum suggereren. Terwijl Van Ess enthousiast verhalen opnoemt die de krant hebben gehaald dankzij digitaal speurwerk klikken ze de tijd rustig weg: van Culemborg tot Amersfoort lopen ze allemaal stipt gelijk.  

Het mooie van Voelspriet is dat journalistiek en techniek er samen komen, vindt Van Ess. Zijn werk bracht hem in aanraking met het fenomeen internet. Van alle mogelijkheden, en vooral ook de onmogelijkheden daarvan, hield hij een website bij. In eerste instantie vooral voor eigen gebruik, maar inmiddels is zijn voelspriet.nl een erkende hulp bij het zoeken naar de naald in de hooiberg die internet heet.

De zoekmachines zijn een aardig hulpmiddel voor wie zijn weg zoekt in de informatiebrij, maar hun rol wordt ernstig overschat door de gemiddelde internetgebruiker, betoogt Van Ess. ‘Alle zoekmachines samen zien nauwelijks meer dan twintig procent van wat er op het net staat. Ze kijken bijvoorbeeld niet in de honderdduizenden databases die verstopt zijn achter invulformulieren.’

Cynisme en mystificatie

Als hoofd internet bij Wegener Uitgeverij Midden Nederland en hoofddocent van Wegener Medialab geeft Henk van Ess les aan journalisten en professionele researchers. Bij deze groepen stuit hij ofwel op cynisme, ‘wat kan ik nou met internet vinden wat ik niet zelf kan opsporen’, ofwel op een mystificering van het medium ‘op het net vind ik alles wat ik nodig heb’. Geen van beiden is waar, maar vast staat dat wie goed zoekt regelmatig een primeur boven water haalt.

Zoals die over twee Utrechtse ambtenaars over wie vermoedens van belangenverstrengeling bestonden. ‘We gebruikten de websites van de Kamer van Koophandel en het kadaster. Die gegevens zijn digitaal beschikbaar, je hoeft niet meer naar het kantoor toe en met een briefje om toestemming vragen om de informatie in te zien. We legden dwarsverbanden en zo bleek dat deze ambtenaar zowel bouwvergunningen afgaf als zelf in huizen te handelde.’ Een rel was geboren.

Afgelopen prinsjesdag reageerde heel journalistiek Nederland geschokt toen bleek dat het embargo van de Troonrede was geschonden. De inhoud ervan lekte uit voor de koningin die op de derde dinsdag in september kon voorlezen. Toch bleek hier geen sprake van boze opzet, maar van onachtzaamheid. Het materiaal was op een openbaar toegankelijke plaats gezet waar een alerte zoeker als Van Ess het gewoon van af kon plukken. ‘Het is niet mijn voornaamste doel om geheime informatie op te sporen, maar soms gebeurt het gewoon. Ik kijk wat er te vinden is en dat is soms meer dan je denkt en meer dan de eigenaar van die informatie weet.’  

Een andere ervaring zette hem aan het denken over de veiligheid op internet. Of liever gezegd: het ontbreken daarvan. Doelbewust ging Van Ess op zoek naar sollicitatiebrieven en hij vond er drie voor een functie bij een Blindeninstituut in de regio. De procedure was nog in volle gang. Het bleek dat de stukken in een interne computer stonden, maar omdat ze niet versleuteld waren, kon iedereen erbij.

Dit voorval was voor Van Ess aanleiding om een wedstrijd ‘zoeken naar geheime documenten’ uit te schrijven. De winnaar vond documenten van de Verenigde Naties waarin vluchtroutes nauwkeurig omschreven waren, evenals de procedure voor het verkrijgen van toegangspasjes. Het bleek een document voor nieuwe medewerkers, waar ook minder goedwillenden hun voordeel mee kunnen doen.

 134 jaar zoeken

Het cynisme en de mystificatie over de mogelijkheden van internet hebben beide enig recht van bestaan. Er ís een hoop te vinden op het net, ook zaken die helemaal niet gevonden willen worden. Maar het is een kunst om alleen dat te vinden wat je ook echt zoekt. Zoekmachines mogen dan nog geen tien procent van alle informatie ontsluiten, wie al alleen al de informatie van Google tot zich wil nemen moet 134 jaar lang elke seconde 1 pagina oproepen.

Het komt er dus op aan te weten hoe je moet zoeken. Les nummer één is volgens wat Henk van Ess het besef dat internet een andere benadering vraagt. ‘Journalisten en researchers hebben de neiging egoïstisch te zoeken. Die willen bijvoorbeeld weten wanneer de Korea-oorlog eindigde en tikken dan in Korea-oorlog en einde. Dat levert veel te veel hits op. Het is zaak om te gaan “meta-denken”. Je moet je gaan afvragen wat je zoekt en dat is een tekst met de zin De Korea-oorlog eindigde in 19, dus moet je dat intikken. Ben je op zoek naar de verjaardag van Marco Borsato, dan zoek je een logische formulering: Marco Borsato is geboren op.

Van Ess haalt graag de open directory DMOZ aan. Die neemt de zoeker bij de hand door hem steeds gedetailleerdere keuzes laat maken. Dat brengt die andere manier van denken in de praktijk.

Via zijn site komt Van Ess in aanraking met mensen die zelf zoekmachines maken en dus nadenken over de logica van zoeken en vinden. Hij vertelt enthousiast over Triaspolitica.org is. ‘Het fascinerende daarvan is dat de makers kiezen voor associatief zoeken. Hun machine zet de vraag onmiddellijk in een context. Tik je daar Lousewies van der Laan in, dan zie je niet alleen dat ze lid was van het Europees Parlement, maar ook in welke commissies ze gezeten heeft en waar ze vragen over heeft gesteld.’

Dat zijn de ontdekkingen waar hij het voor doet, zegt Van Ess. ‘It makes me tick. Tussen de reacties die ik van bezoekers krijg, die tips, ideeën en opmerkingen die ik dagelijks in mijn mailbox vind, zitten voor mij ook vaak eye-openers.’

Een slimme en ook leuke manier om dat een beetje te stimuleren is het uitschrijven van een zoekwedstrijd. Voor Van Ess is het een sport om vragen te bedenken die niet 1-2-3 te beantwoorden zijn, zoals: ‘Gaan inwoners van de Vlinderbuurt in Amersfoort graag naar popconcerten?’ Omdat hij een beschrijving vraagt van de zoektocht die leidt naar het goede antwoord, leert hij zelf van de deelnemers weer een hoop nieuwe sites of zoekmethodes kennen.

Gratis spoedcursus

Zijn ‘digitale trapveldje’, zoals Van Ess zijn site liefkozend noemt, is in de korte tijd dat het in de lucht is niet onopgemerkt gebleven. Met enige regelmaat bericht hij over eervolle vermeldingen, prijzen en verwijzingen. Zijn werkgever wil de site graag van hem overnemen en ook andere commerciële partijen hebben al eens gepolst of hij niets voor ze wil doen. Van Ess houdt ze af. ‘Het moet vooral leuk blijven. Ik wil geen rekening hoeven houden met anderen. Als ik met vakantie ben gebeurt er even niets en er is niemand die daar mee zit.’

Daardoor is er op Voelspriet.nl nog steeds gratis een spoedcursus zoeken te vinden, een trucje om makkelijk de tips en trucs van Google te kunnen toepassen, zoals het zoeken van Word-documenten en uitleg over hoe je op verborgen pagina’s kunt zoeken.

Dat Van Ess in een behoefte voorziet wijzen de cijfers uit. In januari 2003, toen de site een jaar bestond, werd voor het eerst de half miljoen hits overschreden. Daarvan zijn om precies te zijn 82.576 unieke bezoekers. Niet slecht voor een trapveldje.

Voor meer informatie: i www.voelspriet.nl, e vraag@voelspriet.nl, f 084 2228995, gsm wap@vaness.nl.